PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : imla ve yazım


Oops!
03-02-2008, 19:59
A. BÜYÜK VE KÜÇÜK HARFLER:
1. Cümleler büyük harfle başlar.
Not: Ancak rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime büyük harfle başlamaz. Örnek: 1998 yılında ortaokulu bitirdim.


2. Şiirlerde mısraların ilk kelimesi büyük harfle başlar.
“Gidiyorum gurbeti gönlümde duya duya

Ulukışla yolundan Orta Anadolu’ya.”

3. İki noktadan ([Only Registered Users Can See Links] _smile.gif gelen kelimeler büyük harfle başlar.
Örnek: Okullarda şu dersler öğretilmeye çalışılır: Edebiyat, Matematik, Din Kültürü....

4. Kişi adlarıyla, soyadları büyük harfle başlar. Türkiye’de soyadlarının tamamı büyük yazılır. Örnek: Orhan Veli KANIK, Mustafa ATEŞ, Ayşe UÇMAZ...

5. Takma adlar, lakaplar ve tarihi kişilerin adlarından önce gelen unvanlar, büyük harfle başlar.Ör: Deli Ahmet, Salak Necmi, Fuzûli, Fatih Sultan Mehmet, Yüzbaşı Cengiz TOPEL.

Not: Ancak akrabalık bildiren kelimeler, büyük harfle başlamaz.
Örnek: Ayşe teyze, Ali enişte, Musa amca, Fahriye abla gibi...


6. Mektuplarda ve resmî yazışmalarda hitapların ilk kelimesi de büyük harfle başlar.
Ör: Sevgili kardeşim, Aziz dostum, Değerli arkadaşım.

7. Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.
Örn: Düldül, Rintintin, Sarıkız, Karabaş, Pamuk, Minnoş...

8. Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.
Örn: Türk, Alman, İngiliz, Oğuz, Kazak, Tatar...

9. Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.
Örn: Türkçe, Arapça, İngilizce, Rusça, Oğuzca, Kazakça, Özbekçe...

10. Devlet adları büyük harfle başlar.
Örn: Türkiye Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Azerbaycan Cumhuriyeti...

11. Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını anlatan sözler ve dinle ilgili kavramlar, büyük harfle başlar.
Örn: Müslüman, Müslümanlık, Hristiyan, Hristiyanlık, Hanefî, Şafiî, Katolik, Allah, Cebrail..
Not: Ancak bazı dini kavramlar, büyük harfle başlamaz. Bunlar kalıplaşmıştır.
Örnek: cennet, cehennem, sırat köprüsü, gayya kuyusu...

12. Yazı başlıkları veya kitap, dergi, gazete isimleri büyük harfle yazılır.
Örn: Sabah, Yeni Şafak, Milliyet, Sefiller, Küçük Ağa, Han Duvarları, Ölüm Öldü...

Not: Ancak yazı başlıkları ya tamamen büyük harfle yazılır ya her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnek: ÖLÜM ÖLDÜ, Ölüm Öldü.
Yazı başlıkları tamamen büyük harfle yazılmışsa, bağlaçlar da tamamen büyük harfle yazılır. Başlıkların sadece baş harfleri büyük yazılmışsa, bağlaçlar küçük harfle başlar.
Örnek: ÖLÜM VE BİZ, LEYLA İLE MECNUN, Ölüm ve Biz, Leyla ile Mecnun gibi...


13. Ay ve gün adları normalde küçük harfle yazılır. (nisan, mayıs, haziran, pazartesi, salı, cuma gibi) ancak belli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Örn: 29 Ekim 1923, 15 Mart 1999 Pazartesi, 1998’in Temmuzunda İzmir’e gittim.

14. Dünya, güneş ve ay kelimeleri coğrafya ve astronomi (gökbilim) terimi olarak kullanıldığında büyük, genel anlam taşıdığında küçük yazılır.
Örn: Dünyamızın uydusu Ay’dır. (Ay, astronomi terimi)
Evin içine ay girdi. (ayın ışığı)
Mevsimler Dünya’nın dönüşüne göre oluşur. (Dünya, coğrafya terimi)
Bütün dünyayı dolaştım, senin gibi birini bulamadım. (Her yer, mecaz anlamlı).

15. Mahalle, meydan, bulvar, sokak, cadde isimlerinde geçen mahalle, meydan, bulvar, sokak, cadde kelimelerinin baş harfleri büyük yazılır.
Örn: Gaziantep Mahallesi, Yunus Emre Caddesi, Gül Sokak, Taksim Meydanı...

16. Kurum, kuruluş, işletme, kooperatif, ortaklık, okul, birlik ve derneklerin adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örn: Şahin Sürücü Kursu, Millî Eğitim Bakanlığı, Tarım Kredi Kooperatifi, Aras Kargo, İmam-Hatip Lisesi, 1907 Fenerbahçeliler Derneği...

*** 17. İki kelimeden oluşan coğrafî isimlerden ayrı yazılanlarda şu kurallar uygulanır:
a) Birinci kelime başka bir yerleşim yerinin adı oluyorsa ve belirtisiz isim tamlaması meydana getiriyorsa bu durumda her iki kelimenin de baş harfi büyük yazılır. Anlam karışıklığını önlemek için baş harfleri büyük yazılmalıdır.

Örnek: Van Gölü (Van hem şehir, hem göl, hem canavar anlamına gelir. Karışıklığı önlemek için “göl” kelimesi büyük yazılmalıdır.)
Ağrı Dağı (Ağrı, hem şehir, hem de dağ ismidir.)
Çanakkale Boğazı (Çanakkale, hem şehir, hem boğaz, hem savaş ismidir)
Konya Ovası (Konya, hem şehir, hem ova ismidir)
b) Eğer birinci kelime sadece dağ, deniz, ova vb. adı ise o zaman birinci kelimenin baş harfi büyük, ikinci kelimenin baş harfi küçük yazılır.

Erciyes dağı (Erciyes denilince sadece dağ aklımıza geliyor.)
Ankara şehri (Ankara da aynı)
Aral gölü (Sadece göl ismi aklımıza gelir)
Tuna nehri Meriç nehri gibi...
18. Yer adlarındaki Batı, Doğu, Güney, Kuzey, Kuzeydoğu, Güneybatı, Aşağı, Yukarı, Orta, Küçük, Büyük, Eski, Yeni gibi kelimeler ayrı yazılır ve büyük harfle başlar.
Örn: Batı Anadolu, Doğu Anadolu, Kuzey Kıbrıs, Aşağı Mezopotamya, Kuzeydoğu Asya, Yukarı Fırat, Büyük Menderes, Küçük Menderes, Orta Amerika, Eski İzmir, Yeni Konya, Aşağı Ayrancı, İç Anadolu...

Not: Ancak yön bildiren kelimeler bir bölge veya kelime adından önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır.
Örnek: Kuzey Kıbrıs’a tatile gittik.
Kıbrıs’ın kuzeyine tatile gittik.
Doğu Anadolu’nun insanı sıcakkanlıdır.
Anadolu’nun doğusundaki insanlar sıcak kanlıdır.


19. Öğretmen, doktor, doçent, profesör, binbaşı, yarbay, general gibi görev ve unvan kelimeleri bir insan isminin önüne gelirse, büyük harfle başlar.
Örn: Öğretmen Ahmet, Doktor Ali, Doçent Şakir BAŞLAR, Profesör Ali GELMEZ, Binbaşı İsmail BAYRAM, Yarbay Mustafa TUNÇ, General Mustafa TAŞ...

20. Levhaların ilk kelimesi rakamla yazılmış bir sayı adı ise ikinci kelime küçük harfle başlar.
Örn: III. kat, 7. blok, 9. sınıf, X. yüzyıl...